سکوریت واقعی را آزمون شکست تعریف می‌کند. بدون آزمایشگاه هم مهر تولیدکننده، نقش تنش زیر نور پلاریزه و لبه و سوراخ تمیز سه نشانهٔ قابل اتکا هستند.
شیشهٔ سکوریت و شیشهٔ معمولی در نگاه اول هیچ فرقی ندارند. همین شباهت باعث می‌شود گاهی شیشهٔ معمولی یا شیشهٔ «نیمه‌سکوریت» به جای سکوریت تحویل داده شود؛ اشتباهی که فقط روز شکستن معلوم می‌شود. در این راهنما می‌بینیم استاندارد شیشهٔ سکوریت چه می‌گوید و شما بدون آزمایشگاه چطور می‌توانید شیشهٔ تحویلی را بسنجید.
سکوریت، نیمه‌سکوریت و معمولی
فرق این سه شیشه در مقدار تنش فشاری سطح است که هنگام سرد کردن در کوره ایجاد می‌شود:
- سکوریت کامل (Fully tempered): تنش فشاری سطح دست‌کم حدود ۶۹ مگاپاسکال (۱۰ هزار psi طبق استاندارد آمریکایی ASTM C1048). هنگام شکستن ریز و دانه‌دانه می‌شود.
- نیمه‌سکوریت (Heat strengthened): حدود ۲۴ تا ۵۲ مگاپاسکال. دو برابر شیشهٔ معمولی مقاوم است، ولی مثل شیشهٔ معمولی با ترک‌های بلند می‌شکند و شیشهٔ ایمنی حساب نمی‌شود.
- شیشهٔ معمولی (Annealed): تقریباً بدون تنش؛ تکه‌های بزرگ و تیز.
نیمه‌سکوریت محصول بدی نیست؛ در نما و لمینت کاربرد دارد. مشکل وقتی است که به اسم سکوریت فروخته شود.
استانداردها چه آزمون‌هایی می‌خواهند؟
آزمون شکست (Fragmentation)
در استاندارد اروپایی EN 12150، یک نمونهٔ استاندارد را با سنبه در نقطهٔ مشخصی می‌شکنند و در یک مربع ۵ در ۵ سانتی‌متری، تعداد تکه‌ها را می‌شمارند. برای ضخامت‌های ۴ تا ۱۲ میلی‌متر دست‌کم ۴۰ تکه لازم است و بلندترین تکه هم نباید از حد مشخصی درازتر باشد. همین آزمون است که رفتار «دانه‌دانه شدن» را تضمین می‌کند.
آزمون ضربه
در استانداردهای ایمنی شیشهٔ ساختمانی، مثل مقررات آمریکایی 16 CFR 1201 و ANSI Z97.1، یک کیسهٔ سنگین آونگ‌وار از ارتفاع‌های مشخص به شیشه کوبیده می‌شود. شیشه یا نباید بشکند، یا اگر شکست، تکه‌هایش باید از حد معینی کوچک‌تر باشند.
آزمون حرارتی (Heat Soak)
آزمون اختیاری EN 14179 شیشه‌های سکوریت را چند ساعت در دمای حدود ۲۹۰ درجه نگه می‌دارد تا قطعه‌هایی که ناخالصی سولفید نیکل دارند، همان‌جا در کارخانه بشکنند. دربارهٔ این ناخالصی در راهنمای شکستن خودبه‌خودی شیشه سکوریت مفصل نوشته‌ایم.
پنج نشانه که بدون آزمایشگاه می‌شود دید
- مهر یا نشان گوشهٔ شیشه: تولیدکنندگان معتبر در گوشهٔ هر قطعه نشانی حک یا چاپ می‌کنند که نام تولیدکننده و استاندارد را دارد. نبودن مهر دلیل قطعی تقلب نیست، ولی باید سؤال بپرسید.
- عینک آفتابی پلاریزه: اگر با عینک پلاریزه یا از پشت صفحهٔ گوشی و لپ‌تاپ (که نور قطبیده می‌دهند) به شیشه نگاه کنید، در سکوریت لکه‌ها یا نوارهای تیره و روشنی دیده می‌شود. این «نقش تنش» در شیشهٔ معمولی وجود ندارد.
- موج غلتک: در بیشتر کوره‌های افقی، شیشهٔ داغ روی غلتک حرکت می‌کند و موج بسیار ملایمی می‌گیرد. اگر بازتاب یک خط صاف را روی شیشه ببینید، کمی موج‌دار است.
- لبه‌ها: لبهٔ شیشهٔ سکوریت پیش از کوره تراش خورده و صاف است. لبهٔ تیز و خام نشانهٔ خوبی نیست.
- سوراخ و جای لولا: سوراخ‌ها و بریدگی‌های سکوریت از پیش ساخته شده‌اند و لبه‌شان پولیش دارد. سوراخی که لب‌پَر یا ناصاف است، احتمالاً بعد از ساخت و روی شیشهٔ غیرسکوریت زده شده.
از فروشنده چه مدرکی بخواهید؟
- نام کارخانهٔ سکوریت‌کننده و تطبیق آن با مهر روی شیشه؛
- گواهی استاندارد یا نتیجهٔ آزمون شکست همان بچ تولید، اگر پروژهٔ بزرگ است؛
- در کارهای نما و سقف، صراحت در اینکه آزمون Heat Soak انجام شده یا نه؛
- در فاکتور، عبارت «سکوریت کامل» به همراه ضخامت و ابعاد هر قطعه.
انجمن ملی شیشهٔ آمریکا (NGA) هم در راهنماهای فنی خود بر همین مستندسازی پیش از نصب تأکید دارد.
جمع‌بندی
سکوریت واقعی را آزمون شکست تعریف می‌کند، نه ظاهر. در عمل مهر تولیدکننده، نقش تنش زیر نور پلاریزه و لبه و سوراخ تمیز سه نشانهٔ قابل اتکا هستند. اگر هنوز بین سکوریت و لمینت مردد هستید، این مقایسه را ببینید.
